SEO ve GEO sözlüğü: 24 terim, tek cümlelik tanımlar

SEO, bir web sitesinin arama motorlarındaki organik sıralamalarını ve tıklanma oranını artırmak için yapılan teknik, içerik ve otorite çalışmalarının bütünüdür.

Reklamdan farkı, trafiğin tıklama başına ödenmemesidir; buna karşılık etki yavaş birikir ve bir kez kurulduğunda bakımla korunur.

Organik trafik, arama sonuçlarındaki ücretsiz listelemelere tıklanarak gelen ziyaretçilerdir.

Reklam trafiğinin aksine bütçe durduğunda bitmez; ancak sıralama kaybedildiğinde de aynı hızla erir. Bu yüzden organik trafik bir varlık değil, korunması gereken bir pozisyondur.

SERP, bir sorguya karşılık arama motorunun döndürdüğü sonuç sayfasının tamamıdır.

Artık yalnızca on mavi bağlantı değildir: AI Overviews, öne çıkan snippet, harita paketi, video ve alışveriş blokları klasik sonuçları ekranın aşağısına iter. Birinci sıra olmak, ilk ekranda olmakla aynı şey değildir.

PageRank, Google'ın kurucuları tarafından geliştirilen ve bir sayfanın önemini kendisine gelen bağlantıların sayısına ve kalitesine göre puanlayan algoritmadır.

Google artık dışarıya PageRank puanı göstermez, ama bağlantı grafiği üzerinden otorite dağıtma fikri hâlâ sıralamanın çekirdeğindedir. Pratikte anlamı şudur: güçlü bir sayfadan aldığınız bağlantı, sıradan yüz bağlantıdan daha değerlidir.

Backlink, başka bir sitenin sizin sayfanıza verdiği bağlantıdır.

Değerini veren şey sayı değil, bağlantıyı veren kaynağın konuyla ilgisi ve güvenilirliğidir. Satın alınmış ağlardan gelen yığın bağlantı bugün fayda değil risk üretir.

Anchor text, bir bağlantının tıklanabilir metnidir ve hedef sayfanın ne hakkında olduğuna dair güçlü bir sinyaldir.

"Buraya tıklayın" hiçbir şey anlatmaz; "teknik SEO denetimi" hedef sayfanın konusunu hem kullanıcıya hem tarayıcıya söyler.

E-E-A-T; deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) ölçütlerinden oluşan içerik kalite çerçevesidir.

Doğrudan bir sıralama puanı değildir; Google'ın kalite değerlendiricilerine verdiği ölçüttür. Uygulamadaki karşılığı somuttur: yazarın kim olduğu, hangi deneyime dayandığı ve iddiaların neye dayandırıldığı sayfada görünür olmalıdır.

Arama amacı, bir sorguyu yazan kişinin gerçekte ne yapmak istediğidir: öğrenmek, karşılaştırmak, bir siteye gitmek ya da satın almak.

Sıralama kaybetmenin en sık sebebi eksik içerik değil, yanlış amaca yazılmış içeriktir. "Ücretsiz seo analizi" arayan kişi bir hizmet sayfası değil, çalıştırabileceği bir araç bekler.

GEO, bir markanın yapay zekâ cevap motorlarının ürettiği yanıtlarda kaynak olarak gösterilmesini sağlamaya yönelik optimizasyon disiplinidir.

Klasik SEO on mavi bağlantı içinde sıra alır; GEO ise cevabın kendisinde yer almayı hedefler. Yöntemi farklıdır: net tanımlar, kaynaklandırılmış veriler, makine-okur yapısal veri ve tutarlı varlık bilgisi.

AEO, içeriği doğrudan bir soruya cevap verecek biçimde yapılandırarak öne çıkan snippet ve sesli asistan cevaplarında yer almayı hedefler.

GEO ile sık karıştırılır. Pratik ayrım şudur: AEO mevcut bir sayfayı cevap olarak seçtirmeye çalışır, GEO ise modelin ürettiği yeni metnin içine kaynak olarak girmeye çalışır.

AI Overviews, Google'ın arama sonuçlarının en üstünde yapay zekâ ile ürettiği ve birkaç kaynağa bağlantı verdiği özet cevap bloğudur.

Göründüğü sorgularda klasik birinci sıranın tıklama oranını belirgin biçimde düşürür. Buradaki kaynak listesinde olmak, artık birinci sırada olmak kadar değerlidir.

llms.txt, bir sitenin yapay zekâ modelleri için hazırlanmış, sade metin biçiminde makine-okur özetidir.

robots.txt erişimi düzenler; llms.txt ise anlamı özetler. Markanın ne yaptığını, hangi sayfaların önemli olduğunu ve kurumsal bilgileri tek dosyada verir.

Kaynak gösterilme payı, hedef sorgu kümesinde yapay zekâ cevaplarının kaç tanesinde markanın kaynak olarak anıldığını gösteren orandır.

GEO çalışmasının asıl karnesidir. Klasik sıralama takibiyle ölçülemez; sorgular düzenli aralıklarla modellere sorulup cevaplardaki kaynaklar sayılarak izlenir.

Teknik SEO denetimi, bir sitenin taranabilirlik, indekslenebilirlik, hız, yapısal veri ve site mimarisi açısından sistematik olarak incelenmesidir.

İçerik ve bağlantı çalışmasından önce gelir: taranamayan bir sayfa ne kadar iyi yazılırsa yazılsın sıralanamaz.

Tarama bütçesi, arama motorunun belirli bir sürede sitenizde taramaya razı olduğu sayfa sayısıdır.

Küçük sitelerde nadiren sorun olur. Büyük e-ticaret kataloglarında ise filtre kombinasyonlarından doğan milyonlarca gereksiz URL bütçeyi yer ve gerçek ürün sayfaları geç indekslenir.

Canonical etiketi, aynı ya da çok benzer içeriğin birden fazla adreste bulunduğu durumlarda hangi adresin asıl sürüm olduğunu bildiren HTML işaretidir.

Yanlış kurulduğunda sinsi bir hatadır: sayfa görünür durumdadır, hata vermez, ama sıralama gücü başka bir adrese aktarılır.

Hreflang, çok dilli bir sitede her sayfanın hangi dil ve bölge için olduğunu ve diğer dillerdeki karşılıklarını bildiren etikettir.

Eksik ya da karşılıklı olmayan hreflang, Türkçe kullanıcıya İngilizce sayfanın gösterilmesine yol açar; ölçüde görünen sonuç, açıklanamayan bir dönüşüm kaybıdır.

Yapısal veri, sayfadaki bilginin ne anlama geldiğini arama motorlarına makine-okur biçimde bildiren işaretleme katmanıdır.

Zengin sonuçların önkoşuludur ve yapay zekâ motorlarının varlıkları birbirine bağlamasını kolaylaştırır. Bugün GEO çalışmasının en ucuz ve en yüksek getirili adımıdır.

Core Web Vitals; LCP (en büyük içerik boyama), INP (etkileşimden sonraki boyama) ve CLS (kümülatif düzen kayması) metriklerinden oluşan Google kullanıcı deneyimi ölçüm setidir.

Eşik değerleri sırasıyla 2,5 saniye, 200 milisaniye ve 0,1'dir. Tek başına sıralamayı yukarı taşımaz ama eşiğin altında kalmak dönüşümü doğrudan düşürür.

İndekslenme, taranan bir sayfanın arama motorunun veri tabanına kaydedilerek sonuçlarda çıkmaya uygun hâle gelmesidir.

Taranmak ile indekslenmek aynı şey değildir. Search Console'da "Taranmış ancak dizine eklenmemiş" uyarısı, çoğunlukla içeriğin yeterince özgün ya da değerli bulunmadığını söyler.

SEO metrikleri, arama görünürlüğünün ve onun iş sonucuna dönüşmesinin ölçüldüğü sayılardır: gösterim, tıklama, TO, ortalama pozisyon, indekslenen sayfa sayısı ve organik dönüşüm.

Hepsini birden takip etmek gürültü yaratır. Ayı açan soru şudur: hangi sayı değişirse verdiğimiz karar değişir?

Gösterim, sitenizin bir sorgunun arama sonuçlarında kullanıcıya görüntülenme sayısıdır.

Yeni bir sayfada ilk yükselen metriktir. Tıklama gelmeden gösterimin artması kötü haber değildir; Google'ın sayfayı test etmeye başladığını gösterir.

TO, gösterimlerin yüzde kaçının tıklamaya dönüştüğüdür: tıklama sayısının gösterim sayısına bölümü.

Pozisyona göre okunmalıdır. Üçüncü sırada %2 TO bir başlık sorunudur; otuzuncu sırada %2 TO ise beklenenin üzerindedir.

Ortalama pozisyon, bir sorguda sitenizin gösterildiği sıraların ortalamasıdır.

Ortalama olduğu için yanıltıcı olabilir: 80'inci sıradan 60'a çıkmak tıklama getirmez ama yönün doğru olduğunu söyler. Asıl eşik ilk sayfaya, yani ilk on sonuca girmektir.